De Salvador Dalí a Robert Montgomery. Mais de 50 artistas salvos do nazismo por Aristides de Sousa Mendes

Carlos Botelho / Flickr

Aristides Sousa Mendes por Carlos Botelho

Mais de meia centena de músicos, atores, escritores, jornalistas foram salvos do Holocausto por Aristides de Sousa Mendes, cônsul de Portugal em Bordéus em 1940, que emitiu vistos a milhares de pessoas em fuga, revela a investigadora Ana Cristina Luz.

“A Lista de Aristides de Sousa Mendes”, agora publicada em livro, conta a história dos fugitivos que receberam um visto do cônsul para viajarem até Portugal, seguindo depois para países da América do Sul, para os Estados Estados Unidos da América e o Canadá, onde prosseguiram carreiras ligadas às artes e à cultura.

O pintor Salvador Dalí e a mulher Gala, o ator norte-americano Robert Montgomery, o pianista polaco Witold Malcuzynski e a escritora francesa Tereska Torrès são alguns dos casos que constam da lista organizada por Ana Cristina Luz, de Leiria, no âmbito do trabalho de mestrado em Mediação Cultural e Literária, da Universidade do Minho.

“Quis dar a conhecer as pessoas a quem Aristides de Sousa Mendes passou os vistos e que estivessem ligadas à cultura. Ele permitiu-lhes que continuassem as suas vidas e carreiras, interferiu positivamente na vida destas pessoas”, explicou à agência Lusa a investigadora.

No livro “Um Homem Bom”, de 2009, de Rui Afonso, o mesmo autor de “Injustiça: O Caso Sousa Mendes”, são apontados alguns nomes, mas Ana Cristina Luz foi à procura de mais, “entre os cerca de 30 mil vistos que, calcula-se depois do cruzamento de diversas fontes, ele e as pessoas que com ele trabalhavam tenham passado”.

A pesquisa revelou “nomes incríveis”. O mais sonante é Salvador Dalí, mas “há muitos outros”. Por exemplo, Ivan Sors, que viveu na Figueira da Foz e inspirou o livro de Afonso Cruz “O pintor debaixo do lava-loiça”, porque ficou alojado em casa dos avôs do escritor e se escondia sempre que alguém batia à porta”.

Ou Hendrik Marsman, poeta holandês que morreu na viagem de Portugal para Inglaterra, autor do melhor poema do século XX “segundo um grupo de críticos holandeses”, conta Ana Cristina Luz à agência Lusa.

Também há o caso do escultor de origem russa Naoum Aronsom, autor de um baixo-relevo de Beethoven, que está no Conservatório de Lisboa, “um dos poucos que pôde fazer o busto de Rasputine, que posou para ele”.

Ou a mãe de Huey Lewis, da banda Huey Lewis and the News, que recebeu, com os pais, um visto de Aristides de Sousa Mendes, que permitiu que viajassem para os Estados Unidos da América. “É graças a ele que hoje podemos ouvir a música do Huey Lewis”.

Além disso, acrescenta Ana Cristina Luz, muitos destes artistas influenciaram outros.

A pianista Maria João Pires confirmou-lhe a admiração e influência que Malcuzynski teve no seu trabalho, por exemplo. O interesse da investigadora com o caso do cônsul de Portugal em Bordéus, que desobedeceu à ditadura de Oliveira Salazar, começou cerca de 2000 quando, por acaso, encontrou em Cabanas de Viriato, no concelho de Carregal do Sal, distrito de Viseu, uma placa de agradecimento e a casa que pertenceu a Sousa Mendes. “Desde logo fiquei apaixonada pela história”, disse à Lusa.

Desde então tem participado em cerimónias evocativas e falado em escolas da obra humanista do cônsul, a alunos. Em 2012 lançou mesmo um livro para o público infantojuvenil, “Aristides, O Semeador de Estrelas”.

14 anos para “reconhecer o legado”

Ana Cristina Luz lamenta, contudo, que tenham sido precisos 14 anos, depois do 25 de Abril, para “reconhecer o legado de Aristides de Sousa Mendes”.

“Só 14 anos depois o nome dele foi levado à Assembleia da República, no sentido de ser reabilitado”. Em Portugal, critica, as homenagens “vêm sempre um pouco a reboque de homenagens feitas no estrangeiro ou por estrangeiros”.

Mesmo sendo “um facto inegável que Aristides de Sousa Mendes agiu de consciência na tentativa de salvar o máximo de pessoas possível”, ainda hoje há “vozes que tentam denegrir” a sua imagem. A investigadora justifica-o com “o poder da ditadura e do esquecimento” que “é muito forte” e, por isso, “o nome de Aristides de Sousa Mendes desapareceu do nosso dia a dia”.

“Não há na nossa história uma pessoa como ele. Há quem considere um dos maiores atos de salvamento levados a cabo por uma pessoa. Deveria ser um nosso orgulho maior!”.

O lançamento de “A Lista de Aristides de Sousa Mendes” está agendado para 19 de julho, dia do nascimento de Aristides de Sousa Mendes, na sua antiga habitação, a Casa do Passal, em Cabanas de Viriato.

“Aristides de Sousa Mendes, O Cônsul Injustiçado”, documentário de 1992, da jornalista Diana Andringa, com a realizadora Teresa Olga e a produtora Fátima Cavaco, da RTP, e a biografia “Injustiça: O Caso Sousa Mendes”, de Rui Afonso, publicada em 1990, estão entre as primeiras obras surgidas em Portugal a resgatar a memória e a ação do cônsul de Portugal em Bordeús, quando as forças nazis de Hitler ocupavam França e iniciavam a deportação, no território, para os campos de concentração.

[sc name=”assina” source=”Lusa” ]
PARTILHAR

RESPONDER

Beyond Bets Elevate Your Online Casino with Richmoose.co.com & Cutting-Edge Solutions

Beyond Bets: Elevate Your Online Casino with Richmoose.co.com & Cutting-Edge SolutionsThe Evolution of Online Casino TechnologyChoosing the Right Casino Platform ProviderEssential Features of a Modern Casino PlatformThe Importance of API IntegrationsOptimizing the Player ExperienceSecurity and …

Beyond Resolution Expert Assistance with Qbet customer support – 247 Problem Solvers.

Beyond Resolution: Expert Assistance with Qbet customer support – 24/7 Problem Solvers.Understanding Qbet’s Support ChannelsLive Chat: Immediate AssistanceTroubleshooting Common IssuesAccount Verification ProceduresOptimizing Your Support ExperienceEmail Support: Detailed Inquiries & DocumentationBeyond Resolution: Continued Support & Resources Beyond …

Ekscytująca Rozrywka Online Czeka – Przewodnik po Slottica Casino httpspl-slotticacasino.com i Świec

Ekscytująca Rozrywka Online Czeka – Przewodnik po Slottica Casino https://pl-slotticacasino.com/ i Świecie Wirtualnych Hazardowych Gier.Co to jest Slottica Casino?Rejestracja i LogowanieMetody Wpłat i WypłatOferta Gier w Slottica CasinoAutomaty do GierGry Stołowe i KartyBonusy i Promocje …

Opening Date for Boomtown Casino: A New Era of Entertainment

Boomtown Casino, a highly anticipated addition to the gaming and entertainment landscape, is set to open its doors to the public on March 15, 2024. Nestled in a prime location, the casino aims to offer …

Snabbare uttag, säkrare spel – din guide till Incognito casino withdrawal time och smidiga vinster.

Snabbare uttag, säkrare spel – din guide till Incognito casino withdrawal time och smidiga vinster.Förstå Faktorer Som Påverkar UttagstiderOlika Uttagsmetoder och Deras SkillnaderE-plånböcker: Snabbheten och BekvämlighetenTraditionella Banköverföringar: Säkerhet FramföralltTips för Snabbare UttagVanliga Frågor om Incognito …

Jackpots knacken & Spannung erleben – Ihr Online-Casino Abenteuer bei httpsheatscasino.bet beginnt j

Jackpots knacken & Spannung erleben – Ihr Online-Casino Abenteuer bei https://heatscasino.bet/ beginnt jetzt!Die Vielfalt der Spiele bei HeatcasinoBonusangebote und PromotionenSicherheit und KundenserviceZahlungsmethodenMobile KompatibilitätVerantwortungsbewusstes Spielen Jackpots knacken & Spannung erleben – Ihr Online-Casino Abenteuer bei https://heatscasino.bet/ beginnt …

Nyerő Online Kaszinó Útmutató

Az online kaszinók világa gyorsan növekszik, és egyre több játékos keres megbízható információkat arról, hogyan válasszon platformot, játsszon felelősséggel, és maximalizálja az élményt. Sok játékos kedveli a online kaszinó kínálatokat, mert egyszerűen elérhetők, változatos játékokat …

Czy Deloro casino to brama do ekscytujących wygranych i niezapomnianych wrażeń hazardowych online

Czy Deloro casino to brama do ekscytujących wygranych i niezapomnianych wrażeń hazardowych online?Oferta Gier w Deloro Casino – Od Klasyki do NowościAutomaty do Gier – Królestwo Szczęśliwych LosówGry Stołowe – Elegancja i StrategiaKasyno na Żywo …

Мостбет Обзор, Зеркало Mostbet, Отзывы

"мостбет Отзывы Реальные отзывы ИгроковContentМетоды ВыводаЖалоба Mostbet: разве Пользователи Были Недовольны?продифференцируйте Ставок На СпортMostbet Банковские ВозможностиЛегальность MostbetMostbetMostbet Варианты Ставок спустя Мобильное ПриложениеИнформация О Ставках и Mostbet Их видыКак Сделать Ставку На MostbetБонусы И АкцииМетоды Депозитаотзыва …

Ist Glitchspin Casino Österreich sicher für Online-Spieler?

Ist Glitchspin Casino Österreich sicher für Online-Spieler?Glitchspin Casino hat sich als eine der neuesten Plattformen für Online-Glücksspiel in Österreich etabliert. Die Frage, die viele Spieler beschäftigt, ist, ob dieses Casino sicher ist. In diesem Artikel …